Postura predstavlja način na koji držimo telo u prostoru, bilo da stojimo, sedimo ili se krećemo.
Pravilna postura podrazumeva pravilan položaj glave, ramena, kičme, karlice i stopala, pri čemu su mišići i zglobovi ravnomerno opterećeni. Takav položaj omogućava pravilan rast i razvoj deteta, olakšava svakodnevne aktivnosti i smanjuje rizik od nastanka deformiteta.
Posturu možemo posmatrati kada dete stoji, sedi ili se kreće. Pravilno držanje tela, pored niza drugih faktora, zavisi i od angažovanja roditelja i vaspitača. Posebnu pažnju treba usmeriti na pojavu lošeg držanja tela, jer ono vremenom može dovesti do razvoja deformiteta. Upravo zbog toga sistematski pregledi dece imaju veliki značaj, jer omogućavaju rano otkrivanje nepravilnosti i pravovremeno započinjanje odgovarajućeg tretmana.
Deformiteti usled lošeg držanja tela ili nepravilnog sedenja
Najčešći deformiteti koji se mogu javiti kod dece su skolioza, odnosno bočno krivljenje kičme, kifoza, koja predstavlja pojačanu zakrivljenost grudnog dela kičme, i lordoza, odnosno pojačana zakrivljenost slabinskog dela kičme. Pravovremeno prepoznavanje ovih promena i odgovarajuća stručna procena od velikog su značaja za njihovo uspešno lečenje i sprečavanje daljeg napredovanja.
Moguće greške roditelja u najranijem uzrastu
Ako želimo da dete sa osam ili devet godina ima pravilnu posturu, o tome moramo voditi računa od njegovih najranijih dana. Mišići koji obezbeđuju pravilno držanje tela moraju da savladaju silu Zemljine teže, koja telo vuče nadole. Sa razvojem motorike razvija se i sposobnost održavanja dobre ravnoteže, zbog čega je važno da dete prolazi kroz sve faze motornog razvoja svojim prirodnim tokom. Roditelji bi trebalo da podstiču dete na spontanu igru i kretanje, a ne da ga prerano postavljaju u položaje za koje još nije razvojno spremno.
Šta je potrebno da bi dete imalo pravilno držanje tela?
Osnovu pravilnog držanja tela čine jaki i fleksibilni mišići, što se postiže redovnom i adekvatnom fizičkom aktivnošću. Preporučuju se plivanje, igra u parku uz trčanje, igre sa loptom, vožnja bicikla i druge aktivnosti koje podstiču pravilan razvoj mišića, koordinacije i ravnoteže. Važno je i ograničiti vreme provedeno ispred televizora, računara i mobilnih uređaja.
Loše držanje tela kod dece
Veliki procenat dece uzrasta do šest ili sedam godina ima spušten svod stopala, što može dovesti i do drugih problema. To je najčešće posledica slabijeg tonusa mišića. Nedovoljna fizička aktivnost u ovom razvojnom periodu može usporiti pravilno formiranje, pre svega, uzdužnog svoda stopala.
Skoliotično loše držanje tela manifestuje se tako što je jedno rame više podignuto u odnosu na drugo. Najčešće nastaje kao posledica nepravilnog sedenja i oslanjanja na jednu ruku tokom crtanja, pisanja, gledanja televizije ili korišćenja računara i mobilnih uređaja.
Lordotično loše držanje tela, odnosno pojačana lumbalna lordoza, u uzrastu do šest ili sedam godina javlja se ređe, ali je i nju potrebno na vreme prepoznati i pratiti.
Pod roditeljskim okom
Dragi roditelji, opominjite dete kada nepravilno stoji ili sedi i pomozite mu da pravilno držanje tela postane životna navika. Podstičite ga da se svakodnevno kreće, bude fizički aktivno i provodi što više vremena u prirodi.
Ukoliko primetite nepravilnosti u držanju tela ili druge probleme, obratite se stručnjacima – fizijatru, ortopedu, pedijatru ili fizioterapeutu. Što se ranije započne sa odgovarajućim vežbama i tretmanom, to su veće mogućnosti za uspešno ispravljanje deformiteta.
Veljko Čegar, viši fizioterapeut
